Avrupabirliği
Engellilerin Toplumsal Entegrasyonu

Engelli Birey ve Eğitim

Özel eğitim zorunlumudur?
Tanısı konulmuş özel eğitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur. Bu eğitim özel eğitim okulları ile diğer okul öncesi eğitim kurumlarında verilir. Gelişim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitim süreleri uzatılabilir.

Özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklar 3-14 yaş dönemi zorunlu eğitimi nerelerden alırlar?
RAM’ da gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP) hazırlanır ve çocuk kaynaştırmalı eğitim, özel eğitim sınıfı veya çocuğun engeline uygun bir özel eğitim okuluna yönlendirilir. Yahut rehabilitasyon merkezi aracılığıyla destek eğitimi sağlanmak suretiyle örgün eğitim alabilir.

Engelli bireyin eğitim hakları nelerdir?
Rehberlik ve araştırma merkezinin eğitsel değerlendirme ve tanılama, eğitim planı, yönlendirme, yerleştirme raporlarıyla birlikte kendisine en uygun resmi veya özel eğitim kurumlarında engeline göre eğitimleri, destek eğitim hizmetleri sağlanarak yaşam ve akademik becerilerinin artırılması sağlanır. Bu eğitimler erken çocukluk dönemi, okul öncesi eğitim, ilköğretim, mesleki eğitim olarak kişinin engeline göre uygulanır.

Eğitsel değerlendirme ve tanılama nedir?
Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin; eğitsel amaçla tüm gelişim alanındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ile eğitim ihtiyaçlarının belirlenerek en az sınırlandırılmış eğitim ortamına (normal, fiziksel ve sosyal çevresinden en az uzaklaştırılarak ) özel eğitim hizmetine karar verilmesidir.

Engelli bireyin ailesine yönelik eğitim hizmetleri nasıl verilmektedir?
Aile eğitimi hizmetleri, bireyin ve ailenin ihtiyaçları doğrultusunda bireysel, grup ya da uzaktan eğitim şeklinde yürütülür. Aile eğitim programları ailenin katılımıyla bir yıllığına planlanır ve aile ile bireyin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda her yıl yeniden geliştirilerek uygulanır. Aile eğitimi hizmetleri, kurumlarda yürütülür. Ancak, ihtiyaç hâlinde bu hizmet evlerde de yürütülebilir.

Kaynaştırma eğitimi nedir?
Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin akranları ile birlikte eğitim ve öğretimlerini bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, destek hizmetlerinin sağlandığı özel eğitim uygulamalarıdır. Başka bir deyişle engelli bireylerin engeli olmayan bireylerle eğitsel ve sosyal olarak bütünleşmesini sağlama işlemidir.

Hangi engel gruplarına ilişkin özel eğitim okulları vardır?
Görme, işitme, zihinsel, otistik ve ortopedik engelliler için özel eğitim okulları bulunmaktadır

Özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklarla ilgili RAM’ lar tarafından alınan kararlara itiraz edilebilir mi?
Veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararlarının her birine birer defa olmak üzere, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün, okul ve kurumlar ise 70 iş günü içerisinde itiraz edebilirler.

Bireysel eğitim programları hazırlama sürecinde velilerin ne gibi sorumlulukları var?
Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin bireysel yeterlilikleri ve tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri dikkate alınarak, bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilir ve eğitim programları bireyselleştirilerek uygulanır. Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif olarak katılımları ve eğitimleri sağlanır.

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin örgün eğitimdeki yerleri nedir? Kuruluş amaçları ve işlevleri nelerdir?
Özel eğitime ihtiyacı olan tüm bireyler; eğitim ihtiyaçları, ilgi, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimine erken yaşta başlanır. Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır ve yürütülür. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, eğitim performansları dikkate alınarak, amaç, içerik ve öğretim süreçlerinde ve değerlendirmede uyarlamalar yapılarak, akranları ile birlikte eğitilmelerine öncelik verilir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için, rehabilitasyon hizmetlerini sağlayacak kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılır.

Yüksek öğretim kurumlarında eğitim gören engelli bireyin yararlandığı olanaklar nelerdir?
Burs başvurularında kendisine öncelik verilir, yurt kontenjanlarından öncelikli olarak yararlanabilir. Engelli olduğu için, teknik destek sağlamaları yönünde üniversite veya YÖK bünyesinde kurulan engelli birimlerinden talepte bulunabilir örnek, materyal karşılama, burs temini okulda herhangi bir sorunla karşılaştığında çözümü için desteklerini temin etme gibi.
29 Ağustos 2012 tarih ve 28396 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “2012-2013 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları Ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair” Bakanlar Kurulu Kararında “Yükseköğretim programlarına kayıt veya kayıt yenileme sırasında 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler Hakkında Kanun ve 14/1/2012 tarihli ve 28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uyarınca engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından, engel oranı kadar indirim yapılır.” denilmektedir.
Anadolu Üniversitesi Senatosu kararı gereğince engel oranı % 40 ve daha fazla olan öğrenciler bu durumlarını “Sağlık Kurulu Raporu” ile belgelendirmek kaydıyla “Öğretim Gideri”ni ödemeyeceklerdir.
Engelli öğrenciler, engelli olduğuna dair “Sağlık Kurulu Raporu” ile İnternet başvuru işlemini yapıp diğer kayıt belgelerini tamamladıktan sonra banka ödemesini yapmadan AÖF bürosuna başvuracaklardır.

Evde eğitim nedir, kimler nasıl yararlanır?
En az 6 ay evden çıkamayacak durumda bulunduğunu sağlık kurulu raporuyla belgelendiren erken çocukluk, okul öncesi ve ilköğretim düzeyindeki engelli çocukları RAM’ın yapacağı değerlendirme sonucunda hazırlanacak plana göre gezici öğretmenlerce verilen eğitimdir.

Engellilerin eğitimleri sırasında daha başarılı olmak ve ders çalışmalarını kolaylaştırmak için sağlanan bir yardım var mıdır?
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kaymakamlıklar aracılığıyla desteklenmeleri halinde eğitimine devam edebilecek ve başarılı olan kişilere bilgisayar ve yazılım desteği vermektedir.

Engellilerin eğitiminde sağlanan diğer kolaylıklar nelerdir?
a) Görme engelliler için kabartma yazılı kitap basımı,
b) Merkezi sınavlara katılacak engelli öğrenciler için uygun sınav ortamları hazırlanması,
c) Kaynaştırma yoluyla engelli öğrencilerin akranlarıyla birlikte eğitim görmelerinin sağlanması gibi kolaylıklar getirilmiştir.