Avrupabirliği
Engellilerin Toplumsal Entegrasyonu

Sosyal Güvenlik ve Yardım

Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce verilen muhtaç aylığından kimler hangi şartlarla yararlanır?

Annesi ya da babası olmayan muhtaç çocuklar ile % 40 ve üzeri engelli olan muhtaçlara;
a) Sosyal güvencesi olmaması,
b) Herhangi bir gelir veya aylığı bulunmaması,
c) Mahkeme kararı veya kanunla bakım altına alınmamış olması,
d) Gelir getirici taşınır ve taşınmaz malı mevcut olmaması veya olup da bunlardan elde edeceği aylık ortalama gelirinin Vakıflar Yönetmeliğince belirlenen muhtaç aylığı miktarını geçmemesi halinde muhtaç aylığı bağlanır.
2013 yılında muhtaç engelliler ile yetimlerin her birine aylık olarak 411,00 TL ödenmektedir.

Muhtaç aylığından yararlanmak için hangi evraklarla nereye başvurulur?
Muhtaç aylığı talebinde bulunan kişiler;
Muhtaç aylığı başvuru formunu doldurup imzaladıktan sonra engelli ise özrünü belirten sağlık kurulu raporunu ekleyip, ikamet ettiği ilin bağlı olduğu Vakıflar Bölge Müdürlüğüne şahsen veya posta ile müracaat eder.

Engelli aylığını kimler alabilir?
a) Engel oranı % 70 ve üzerinde olan ve 18 yaşını dolduran engelliler 3 ayda bir; 1.119 TL (2013 yılı için)
b) Engel oranı % 40 ile % 69 arasında olan ve 18 yaşını doldurmuş bulunan engelliler 3 ayda bir: 746 TL (2013 yılı için)
c) Kanunen bakmakla yükümlü olduğu ve fiilen bakımını gerçekleştirdiği 18 yaşını tamamlamamış engelli yakını bulunanlara 3 ayda bir; 746 TL (2013 yılı için)
d) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan malul olmaları nedeniyle yetim olarak aylık veya gelir alan çocuklara, aylık ya da gelirleri engellilik derecelerine göre alabilecekleri engelli aylığı tutarından düşük olanların ilgili kuruma müracaatta bulunmaları suretiyle aradaki fark tamamlanarak ödeme yapılır.

Hangi şartları taşıyanlar engelli aylığından faydalanır?
a) T.C. vatandaşı olan,
b) Herhangi bir işte çalışmayan,
c) Sosyal Güvenlik Kurumu’na tabi olmayan,
d) Nafaka almayan veya alabilecek durumda olmayan
e) Her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı muhtaçlık sınırının altında olan (2013 yılı için 243,33 TL),
f) Kendisine bakmakla yükümlü bir yakını bulunmayan engelliler aylık için gerekli şartları taşıyor kabul edilir.

Engelli aylığı için hangi evraklar hazırlanır ve nereye başvurulur?
a) Nüfus Cüzdan örneği (Muhtardan tasdikli),
b) Üç Resim
c) Dilekçe ile kaymakamlıklar bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve dayanışma Vakıflarına müracaat edilir.

Engelli aylıkları hangi şartlarda kesilir?

Bağlanan aylıklar, hak sahiplerinin;
a) Ölümü,
b) Türk vatandaşlığından çıkarılması, Türk vatandaşlığını muhafaza edenler hariç yabancı memleket uyruğuna girmesi,
c) Muhtaçlığının kalkması (2013 yılı için hanede kişi başına gelirin 243,33 TL ve üzerinde olması)
d) Çalışmaya başlaması,
e) Bir akitle gerçek veya tüzel kişiler tarafından bakım altına alınması,
f) Daimi olmayan özürlülük oranının % 40’ın altına düşmesi,
g) Evlenmesi sebebiyle muhtaç durumdan çıkması,
h) 18 yaşından küçük olduğu için velisine aylık bağlanan engellinin 18 yaşını tamamlaması,
i) 18 yaşından küçük olduğu için velisine aylık ödenen engelli çocuk ile velisi arasındaki bakım ilişkisinin fiilen gerçekleşmediğinin belirlenmesi,
j) Sosyal güvenlik kurumlarından malul olmaları nedeniyle ödenmekte olan yetim aylığı veya gelirinin kesilmesi, hallerinde, bu durumlarının meydana geldiği tarihi takip eden dönem başından itibaren kesilir.

Engelli aylığının kesilmesi için nereye ve ne kadar sürede başvurulması gerekir?

Aylık almakta olanlar veya aylık sahiplerinin eş, kardeş, anne, baba, vasi, kayyum veya vekilleri aylıkların kesilmesini gerektiren haller ortaya çıktığında, bu durumları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na veya bulundkları ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına 90 günü geçirmeden bildirmekle yükümlüdürler.
Aylık alanlardan bir takvim yılı (01.01.xx-31.12.xx) içerisinde toplam süre olarak bir ödeme dönemini ( 3 ay ) aşmayan çalışması bulunanlar hakkında aylık kesme işlemi uygulanmaz.

Bakım hizmetinden kimler yararlanabilir?

a) Engel derecesi %50 ve üzerinde olup, raporlarında “Ağır Özürlü” kısmında “ EVET” ibaresi olanlar,
b) Başkasının yardımı ve bakımı olmadan günlük hayatını devam ettirmesi mümkün olmayanlar (yeme, içme, tuvalet ve temizlik vb. ihtiyaçlarını tek başına gideremeyecek)
c) Aile bireylerinin her türlü gelirleri toplamı, birey sayısına bölündüğünde kişi başına düşen gelir bir aylık net asgari ücretin 2/3’ ünden (01.07.2012-31.12.2012 arasında 448,86 TL) az olanlar bakım hizmeti için başvuruda bulunabilir.

Bakım hizmeti için nereye başvurulur ve istenen belgeler nelerdir?
İllerdeki Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne müracaat etmek gerekmektedir. Evraklar:
a) Sağlık Kurulu raporu,
b) Vukuatlı nüfus kayıt örneği,
c) İkametgâh belgesi,( bakım hizmeti alacak ve bakan kişi)
d) Bakım hizmeti alacak kişi için 2 resim,
e) SSK-Emekli Sandığı-Bağkur kurumlarından alınacak gelir beyanı bilgileri,
f) Eşler boşanmış ise boşanma belgesi,
g) Bakımı yapacak kişinin dilekçesi,
h) Tapudan alınacak eşler adına ev kayıt bilgileri,

Hangi engelli grupları bakım hizmeti kapsamı içerisindedir?
a) Özellikle Otistik Çocukların tamamı,
b) Orta Dereceli Zihinsel Engellilerin bir kısmı,
c) Ağır Dereceli Zihinsel Engellilerin tamamı,
d) Birden Fazla Engeli olanların büyük bir bölümü,
e) Tekerlekli Sandalyedeki engellilerin tamamı, Omurilik Felçlilerin tamamı,
f) Cerebral Palsy Olanların aynı zamanda Spastik Olanları yani iki engeli olanlar bu gruba girmektedir. Fakat burada en önemli faktör kişinin kendi öz bakım ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olmasıdır.

Bakıma muhtaç engellinin akrabası yoksa bakım merkezine de yatmak istemiyorsa nasıl bir yol izlenir?

Bakıma muhtaç engellinin veya vasisinin resmi veya özel bakım merkezinden bakım hizmeti almayı istememesi ve bakımını üstlenecek akrabası da bulunamaması halinde; vasisinin bakım hizmetini vermeyi talep etmesi ve bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin uygun görmesi şartıyla, vasi akraba kabul edilerek bakıma muhtaç engelliye bakım hizmeti verebilir ve bu hizmet karşılığında bakım ücreti alabilir.
Bakım hizmeti hangi şartlarda sona erer? 

a) Bakım hizmeti sunulan kişinin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilir hale gelmesi,
b) Engelliye bakım hizmeti sunan kişinin bakım planını uygulamaması,
c) Hanedeki aylık toplam gelirin kişi başına düşen miktarının bir aylık net asgari ücretin 2/3’ ünden (01.07.2012-31.12.2012 için 448,86 TL) fazla olması, hallerinde bakım hizmeti sona erer.

Sıfır araç alımında hangi araçlar için ne tür bir indirim sağlanmaktadır?

Engellilerle ilgili yurt içinden sıfır araç alımında ÖTV muafiyeti sağlanmaktadır. ÖTV muafiyeti;
a) Motor hacmi ne olursa olsun tüm motosikletleri,
b) Motor hacmi 1600 cm³’ ü geçmeyen binek otomobilleri,
c) Motor hacmi 2800 cm³’ ü geçmeyen ticari taşıtları kapsamaktadır.

Muafiyetten hangi engelliler faydalanmaktadır?
a) H Sınıfı sürücü belgesi olan ortopedik engelliler (sağ kolu sağlam olanlar hariç) ile
b) %90 ve üzeri rapor alabilen tüm engelliler faydalanabilir.
Kendisi araç kullanamayacak şekilde engelli olduğu halde muafiyetten faydalananların aldığı araçları kullanacak kişi sınırlaması kaldırılmıştır.

ÖTV muafiyetinden faydalanılarak alınan araçlara getirilen sınırlamalar nelerdir?
Muafiyetten faydalanılarak alınan araçlar;
a) 5 yıl boyunca hiç kimseye devredilemez, kiralanamaz, bağışlanamaz, ödünç olarak verilemez,
b) H sınıfı sürücü belgesi bulunanların yurt dışından getirdikleri araçlarını ancak zaruret hallerinde, 3. Dereceye kadar kan ve sıhri hısımları kullanabilir bunun dışında kalanlar kullanamaz,
c) H Sınıfı sürücü belgesi sahibi olan kişi başka birinin aracını kullanamaz.
d) Yurt içinden alınan araçlarda ise sürücü kısıtlaması bulunmamaktadır.

Araç alırken muafiyetten faydalanabilmek için hangi evraklarla nereye müracaat etmeliyim? 

a) H Sınıfı sürücü belgesi sahibiyseniz sürücü belgenizi,
b) Engelli raporunuzu,
c) Araç için çizilmiş hareket ettirici tertibata dair belgenizi (mühendis tarafından çizilmiş),
d) %90 ve üzeri engelliyseniz engelli raporunuzu aracı almak istediğiniz bayiye vermeniz gerekmektedir.

Emlak vergisi muafiyetinden engelliler ne şekilde yararlanmaktadır? 

Türkiye sınırları içinde; brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan, tek meskende hisseye veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan engelliler, bu meskenleri için indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanırlar.

Emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak için yapılması gerekenler nelerdir?
Engellilerin indirimli bina vergisi oranından yararlanabilmeleri için bu durumlarını özürlü sağlık kurulu raporu ile ilgili belediyelere belgelendirmeleri gerekmektedir.

Gelir Vergisi muafiyetinden kimler faydalanmaktadır?

a) Engelli hizmet erbabı,
b) Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan hizmet erbabı,
c) Engelli serbest meslek erbabı,
d) Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı,
e) Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) engelliler faydalanmaktadır.

Engelli çalışan hangi evraklarla gelir vergisi indirimine başvurur? 

a) Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b) Nüfus cüzdanı örneği,
c) Üç adet fotoğraf,

Serbest meslek erbabı ve gelir vergisi indiriminden yararlanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen engelliler hangi evraklarla gelir vergisi indirimine başvurur? 

a) Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b) Nüfus cüzdanı örneği,
c) Üç adet fotoğraf,

Bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan serbest meslek erbabı, hangi evraklarla gelir vergisi indirimine başvurur?
a) Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b) Engelli kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c) Engelli kişiye bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge,

Gelir vergisi indiriminden hangi oranlarda faydalanılmaktadır?
a) Engellilerin ve bakmakla yükümlü olduğu engelli bir yakını bulunan kişilerin fiilen baktığı engelli yakınlarının engel oranları; asgari %80 ve üzeri olanlar birinci derece engelli,
b) %60-79 arası ikinci derece engelli,
c) %40-59 arası olanlar ise üçüncü derece engelli olarak kabul edilir ve aşağıda belirtilen engelli indiriminden faydalanırlar.
Engelli indirimi bakanlar kurulunun yıllık olarak belirlediği özel indirim tutarının;
a) Birinci derece engelliler için sekiz katı (2013 yılı için 120 TL),
b) İkinci derece engelliler için dört katı (2013 yılı için 60.00 TL),
c) Üçüncü derece engelliler için iki katıdır (2013 yılı için 28.50 TL).

Demiryolları ve denizyolları hizmetlerinden engelliler ne şekilde faydalanabilmektedir?

2012/2 sayılı TCDD Yolcu Tarifesine göre çalışma gücünün %40 oranından fazlasını (%40 dahil) kaybetmiş engelli vatandaşlara, engel oranı %50 ve üzeri olan Ağır engelli vatandaşların kendisi ve varsa beraberindeki bir refakatçisine %50 oranında indirim uygulanır.

Mevcut durum böyle olmakla birlikte 6495 sayılı kanunun 88. Maddesiyle engellilerin kendilerine, ağır engellilerin ise kendileriyle birlikte refakatçilerine demiryolları ve denizyollarında seyahat hakkı ücretsiz hale getirilmiş olup bu husustaki yönetmeliğin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılması beklenmektedir.

Şehirlerarası seyahatlerde engelliler indirimden ne şekilde faydalanmaktadırlar?
Yaş şartı aranmaksızın en az % 40 oranında engelli olduğunu belgeleyen kişiler için bilet ücreti geçerli ücret tarifesi üzerinden % 30 indirimli düzenlenmektedir.